130 godina poštanske marke u Bosni i Hercegovini

Pojava poštanske marke zadovoljila je dva važna kriterija: povećanje razmjene pismonosnih pošiljki po cijelom svijetu i rješavanje problema naplate usluga poštanskih administracija. Rađanje filatelije vezano je za izdavanje prve poštanske marke, 6. maja 1840. godine u Engleskoj. Primjer Engleske vrlo brzo su slijedile sve zemlje svijeta i tako je izdavanje poštanskih maraka omogućilo razvoj filatelije u cijelom svijetu. 

Povijest Bosne i Hercegovine je i povijest bosansko-hercegovačke filatelije. Predfilatelistička pisma i turske marke na pismima, preteče bosansko-hercegovačkih maraka, velika su rijetkosti i najinteresantniji objekti za specijalne skupljače ovog područja.

Prva bosanskohercegovačka marka izdata je u vrijeme Austrougarske vlasti 1. jula 1879. godine (lik dvoglavoga austrijskog orla, crtno zupčanje 9 1 - 13 1, kamenotisak, kasnije knjigotisak, vodoznak “BRIEFMARKEN”, kasnije “ZEITUNGSMARKEN” preko cijelog arka, guma bijela).

Godine 1892. Bosna i Hercegovina postaje članica Svjetskog poštanskog saveza, koji je osnovan 1874. godine. U periodu od 1879. do 1918. godine Austrija je štampala poštanske marke za Bosnu i Hercegovinu, koja je tada bila pod njenom upravom. Sve marke Bosne i Hercegovine štampane su u Državnoj štampariji u Beču. Od 1879. do 1906. godine, u upotrebi su bile marke sa slikom austrijskog dvoglavog orla, bez bilo kakve oznake države. Godine 1906. odštampane su marke koje su u nazivu države imale Bosna i Hercegovina i prikazivale su različite motive iz Bosne i Hercegovine, kao što je Doboj, Mostar, Jajce, dolina Neretve, dolina Rame, dolina Vrbasa, Sarajevo, poštanski automobil, i dr. Bile su to marke koje i danas plijene svojom ljepotom. Prema nekim ocjenama one su bile "remek djelo minijaturne grafičke vještine i spadale su među najljepše na svijetu".

Zanimljivo je da su se formiranjem Kraljevine SHS koristile marke Bosne i Hercegovine iz 1918. i 1919. godine, koje su preštampane znakom Kraljevine SHS. U vrijeme bivše Jugoslavije  prisustvo motiva je bilo potpuno zanemarljivo. Iz ovog vremena objavljena je prigodna poštanska marka sa motivom iz Bosne i Hercegovine, 12. maja 1955. godine.

Period agresije na našu zemlju 1992. godine odgodio je pojavu bh. maraka. U oktobru 1993. godine učinjeni su pokušaji da se štampaju poštanske marke, te je u malom tiražu odštampan tada važeći grb RBiH, međutim tek nakon rata izašla je prva poštanska marka, na temu bajramski praznik ( 2 marke u bloku ), koja je objavljena 10. maja 1995.godine. Od tada BH Pošta redovno izdaje poštanske marke za razne prigode. Štampanje bh maraka povjereno je, u posljednje vrijeme, domaćim štamparijima, dok su se jedno vrijeme štampale u  Švicarskoj, Njemačkoj,  Francuskoj i drugim evropskim štamparijama.

 

 

Bled, 06.10.2009.

Na ovogodišnjoj Plenarnoj skupštini PostEuropa u opkviru natjecanja za najbolju poštansku marku na temu «Astronomija» najviše glasova dobila je marka Mađarske Pošte,  autora Petera Nagija. Tiraž ove marke je 300.000 primjeraka, a nominalna vrijednost 660 mađarskih forinti.